PEEL BẰNG PYRUVIC ACID (PHẦN 2)

Translate by Bs.CK1 Phạm Tăng Tùng

Lựa chọn độ mạnh của dung dịch pyruvic acid

Trước khi lựa chọn nồng độ dung dịch pyruvic acid, bắt buộc phải có hiểu biết về dung môi của acid. Mặc dù dung dịch ethanol có thể giúp peel mạnh hơn, nhưng dung dịch dạng nước lại ổn định hơn, ít bị bay hơi. Tuy nhiên pyruvic trong nước sẽ tạo thành một lượng lactic acid. Lactic acid giúp giữ nước cho da và giảm sắc tố da. Do đó, tác giả khuyến cáo sử pyruvic acid trong dung dịch có sự “cân bằng” nước-alcohol (40-60% ethanol).
Nên luôn bắt đầu bằng pyruvic acid 40%, đây là nồng độ an toàn và có hiệu quả. Chỉ nên tăng nồng độ lên 50% nếu bệnh nhân không có than phiền gì trong lần peel thứ nhất và mong muốn có kết quả tốt hơn.
Hình 5,6,7, và 8 cho thấy kết quả sau peel bằng pyruvic acid cho các trường hợp mụn trứng cá, sẹo mụn và da dầu.

ĐIỀU TRỊ PHỐI HỢP

Retinoic acid

Để đạt được hiệu quả tốt hơn với da nhiều dầu, một vài bệnh nhân có thể được chỉ định peel pyruvic acid phối hợp với retinoic acid 5% giống như khi phối hợp retinoic acid trong peel bằng salicylic acid và Jessner peel vậy. Dung dịch hoặc kem retinoic acid được bôi lên vùng da điều trị từ 2-6h, sau đó rửa sạch bằng xà phòng trẻ em ở nhà.
Khi dùng phối hợp với retino- ic acid sẽ làm giảm kích thước tuyến bã nhờn tốt hơn. Tuy nhiên peel bằng retinoic acid thường gây kích ứng và khô da trong 3 ngày đầu tiên. Hình 9, 10, 11, và 12 cho thấy kết quả khi phối hợp pyruvic acid và retinoic acid.

Q-Switched 1064 nm LASER Toning

Để tăng tác dụng lên tăng sắc tố sau viêm (PIH) và những thay đổi sắc tố khác, pyruvic acid có thể được bôi ngay sau khi đi laser toning. Đối với chỉ định này, không nên dùng pyruvic acid có nồng độ quá 40% vì làm tăng nguy cơ xâm nhập vào sâu của acid. Một vài bệnh nhân với tình trạng mụn đang tiến triển có thể cải thiện tốt nhờ sự phối hợp của Q-switched+py- ruvic acid+ retinoic acid từ sau 2-5 lần điều trị, với khoảng cách giữa mỗi lần là 14 ngày. Hình 10, 11, 12, 13, và 14 cho thấy kết quả khi phối hợp pyruvic acid với laser toning.

Hình 5: kết quả
10 ngày sau một liệu trình peel bằng pyruvic acid 40%. Sự giảm sẩn mụn và giảm lỗ chân lông cho thấy được hiệu quả giảm viêm của phương pháp.

Hình 6: Loạt hình ảnh bệnh nhân sau peel pyruvic acid mỗi tuần. Lần thứ nhất được thực hiện với dung dịch pyruvic acid 40%, lần thứ hai với 50%.

Hình 7: Loạt hình ảnh bệnh nhân sau peel pyruvic acid mỗi tuần. Lần thứ nhất được thực hiện với dung dịch pyruvic acid 40%, lần thứ hai với 50%.

Hình 8: Kết quả sau một lần peel bằng pyru- vic acid 40% cho bệnh nhân bị mụn viêm.

Hình 9: kết quả sau peel 1 lần với pyruvic 40%, phối hợp với peel bằng 5% retinoic acid.

TCA

Trong điều trị đa dày sừng ánh sáng với peel, pyruvic 50% có thể bôi sau khi bôi TCA 35-40% trước đó 5 phút. Sự phối hợp này giúp peel sâu hơn trong trường hợp dày sừng so với chỉ đơn thuần sử dụng TCA. Pyruvic acid có thể được trung hòa (hình 15 và 16) hoặc không trung hòa để làm tăng tổn thương hóa học lên da (hình 17).

Dầu cây ba đậu (croton oil)

Đối với các bệnh lí ở lớp bì, vấn đề chính là khả năng tan của croton oil trong dung dịch nước-alcohol của py- ruvic acid 50%. Tác giả đã thử dung dịch phối hợp này trên những vùng điều trị như sẹo hoặc nếp nhăn sâu của một vài bệnh mà không có sự cải thiện đáng kể sau 3 tháng theo dõi và không có lợi ích thêm vào nào so với chỉ dùng pyruvic acid 50% và chà xát. Tuy nhiên, tác giả thấy rằng croton oil không trộn được với dung dịch pyru- vic acid trong dung dịch nước-alcohol. Có thể dùng dung dịch ethanol 100% hoặc thêm chất surfactant sẽ làm tăng khả năng hòa tan, tuy nhiên chỉ được báo cáo trên các thí nghiệm lâm sàng. Luận án tiến sĩ của Dr. Bogdana Kadunc năm 1998 mô tả hiệu quả trên da lợn của pyruvic acid 60-100%. Thí nghiệm này chứng minh rằng pyru- vic acid có thể được sử dụng để peel nông, trung bình hoặc sâu. Khi trộn tỉ lệ 1 giọt croton oil với mỗi 5ml pyru- vic acid, với dung môi là alcohol tuyệt đối (ethanol). Kết quả chô thấy có sự tăng độ sâu peel khi peel mà không trung hòa, khi tăng nồng độ của py- ruvic acid, và khi thêm croton oil và methyl salycilate.

Hình 10: Kết quả sau 3 lần sử dụng liệu pháp phối hợp Q-switched 1064nm LASER toning với peel pyruvic acid 40% và peel retinoic acid 5%.

Hình 11: Da trước khi thực hiện 3 lần liệu pháp phối hợp Q-switched 1064 LASER toning với peel pyruvic acid 40% và peel retinoic acid 5%.

Methyl salicylate ở nồng độ 10% giúp làm tăng thêm tổn thương hóa học so với croton oil khi trộn ở tỉ lệ 1 giọt mỗi 5ml (0.8%). Một vài sự kết hợp như pyruvic acid 80-100% với croton ol 0.8% và metyl salycilate 10% không trung hòa và gây bít tắt, cũng như py- ruvic acid 100% đơn lẻ bôi có chà xát (friction) bằng bàn chải cứng cho một độ sâu peel giống nhau (ngang lớp bì lưới), nhưng trong trường hợp dùng bàn chải cứng thì viêm và hoại tử nhiều hơn. Trung hòa trong 5 hay 15 phút không có sự khác biệt khi dùng dung dịch nồng độ cao (Kadunc 1998).

Lành vết thương và chăm sóc sau peel

Da sẽ trở nên đỏ trong khoảng 4-6 h sau peel. Trong khoảng thời gian này, một vài bệnh nhân có thể sẽ có cảm giác châm chích, bỏng rát ở quanh các lỗ tự nhiên trên mặt. Thường thì da sẽ không bị khô hay bong vảy như các loại peel nông khác, trừ khi bệnh nhân được peel phối hợp với một loại acid thứ hai khác như retino- ic acid.

Đối với chăm sóc sau peel, trong 3 ngày đầu tiên, hạn chế rửa mặt và tắm không quá 2 lần một ngày với lotion rửa mặt nhẹ, dầu gội em bé. Trong khoảng thời gian quan trọng này, bệnh nhân khuyến cáo sử dụng cream hoặc gel dưỡng ẩm không sinh còi mụn (non-comedogenic) trong tuần đầu tiên, trước khi sử dụng các loại kem duy trì đã được kê đơn.

Nếu peel mạnh hơn như peel pyruvic acid phối hợp với TCA, bệnh nhân có thể dùng dầu dưỡng ẩm như Vaselin trong thời gian lành vết thương.

Nếu thấy frost trong quá trình peel pyruvic acid đơn độc, cần chăm sóc cẩn thận các vùng da dễ tổn thương bằng cách dùng gel steroid mạnh như clobetasol 0.05% gel và chống nắng có chỉ số SPF cao. Dù được chăm sóc cẩn thận, vẫn có thể bị tăng sắc tố sau viêm (PIH) sau 14 ngày (hình 18). Ngược lại với PIH gây ra bởi retinoic acid hay Jessner peel ,những mảng tăng sắc tố sau viêm (PIH) này rất khó kiểm soát. PIH có thể được điều trị với công thức Kligman, chống nắng, tranexamic acid uống, và laser Q-switched 1064nm (hình 19).

Hình 12: Kết quả sau khi thực hiện 3 lần liệu pháp phối hợp Q-switched 1064 LASER toning với peel pyruvic acid 40% và peel retinoic acid 5%.

Hình 13: Giảm sắc tố da sau khi thực hiện 1 lần liệu pháp phối hợp Q-switched 1064 LASER toning với peel pyruvic acid 40%.

Hình 14: Giảm sắc tố da và kích thước lỗ chân lông sau khi thực hiện 1 lần liệu pháp phối hợp Q-switched 1064 LASER toning với peel pyruvic acid 40%.

Hình 15: Kết quả sau 2 lần sau peel pyruvic 50% + peel điểm bằng TCA 40% cho các đốm sắc tố ở tay

Hình 16: Kết quả sau 1 lần peel pyruvic acid 50% toàn bộ mặt sau khi peel bằng TCA 35% trên mảng tăng sắc tố.

Hình 17: Điều trị dày sừng ánh sáng nặng trên da đầy bằng 3 lần phối hợp peel pyruvic 50% sau khi peel TCA 35%.

Hình 18: Frost trong quá trình peel pyruvic acid ở vùng dễ tổn thương gây đỏ da nặng kéo dài, tiếp theo đó là tăng sắc tố sau viêm ở vùng kích thích do dùng kem dưỡng trắng (trái). PIH giảm xuống mức độ nhẹ sau 4 tháng điều trị với Q-switched 1064nm laser peel và công thức Kligman (phải)

Hình 19: sau peel pyruvic acid một lần (trái). PIH giảm sau 4 tháng điều trị với Q-switched 1064nm laser peel và công thức Kligman (phải)

Ghi nhớ

• Peel bằng pyruvic acid rất là đa dạng
• Tác dụng chống viêm và diệt khuẩn tạo nên sự khác biệt lớn của acid này.
• Có thể hạn chế nguy cơ bị PIH bằng cách chuẩn bị và lựa chọn bệnh nhân phù hợp.
• Phối hợp điều trị có thể đạt hiệu quả tốt hơn.

Tài liệu tham khảo
Berardesca E, Cameli N, Pri- mavera G, Carrera M. Clinical and in- strumental evaluation of skin improve
ment after treatment with a new 50% pyruvic acid peel. Dermatol Surg. 2006;32(4):526–31.
Coleman WP, Brody HJ. Ad- vances in chemical peeling. Dermatol Clin. 1997;15(1):19–26.
Cotellessa C, Manunta T, Gh- ersetich I, Brazzini B, Peris K. The use of pyruvic acid in the treatment of acne. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2004;18(3):275–8.
Ghersetich I, Brazzini B, Peris K, Cotellessa C, Manunta T, Lotti T. Py- ruvic acid peels for the treat- ment of photoaging. Dermatol Surg. 2004; 30(1):32–6. discussion 36

Kadunc BV. Pyruvic acid: stan- dardization technique for the use in chemical peelings by means of experi- mental study. University of Sao Paulo; 1998.
Marczyk B, Mucha P, Budzisz E, Rotsztejn H. Comparative study of the effect of 50% pyruvic and 30% salicylic peels on the skin lipid film in patients with acne vulgaris. J Cos- met Dermatol. 2014;13(1):15–21.