NHỮNG ĐỔI MỚI TRONG PEEL NÔNG (PHẦN 1)
Translate by Bs.CK1 Phạm Tăng Tùng
TÓM TẮT
Peel da là một trong những phương pháp làm đẹp phổ biến và lâu đời nhất và thường được sử dụng bởi các bác sĩ da liễu. Peel hóa chất nông bề mặt hay còn gọi là peel nhẹ được thực hiện bằng cách bôi một hoặc nhiều hóa chất lên da nhằm mục đích gây bong da nhẹ. Peel nông là phương pháp an toàn và phù hợp với da mặt, và một vài hóa chất trong đó có thể sử dụng cho những vùng khác nữa của cơ thể. Trong những năm gần đây, một vài loại peel nông mới đã được phát triển. Người ta thường phối hợp al- pha hydroxyl acid hoặc retinoic acid với một chất làm trắng. Trong chương này, chúng tôi sẽ bàn luận về phân loại peel, chỉ định, thủ thuật, tác dụng phụ và cách xử lí.NỘI DUNG
- Giới thiệu
- Lịch sử
- Khái niệm cơ bản
- Chỉ định và chống chỉ định
- Lựa chọn bệnh nhân
- Chuẩn bị trước peel
- Chăm sóc đặc biệt
- Hóa chất peel Dung dịch Jessner Tretinoin
- TCA AHAs
- Glycolic acid Lactic acid Phytic acid Alpha-keto acid
- Beta-hydroxy acid Beta-lipohydroxy acid Thioglycolic acid
- Peel phối hợp
- Fluor-hydroxy peel Salicylic-mandelic acid
- Các loại peel phối hợp khác
- Tác dụng phụ và cách xử lí
- Ghi nhớ
- Tham khảo
GIỚI THIỆU
Peel da là một trong những phương pháp làm đẹp phổ biến và lâu đời nhất, thường được sử dụng rộng rãi bởi các bác sĩ da liễu. Peel nông bề mặt là phương pháp an toàn và tương đối rẻ tiền để tái tạo và trẻ hóa da. Trong số nhiều hóa chất dùng trong peel nông, alpha hydroxyl acid và gần đây là lipohydroxy acid, cùng với be- ta-hydroxy acid và những phối hợp của chúng đã được sử dụng để peel thượng bì và thậm chí là peel lớp bì trên. Và chúng ta cũng biết được rằng peel nhiều đợt peel nông có thể tác động đến lớp sâu hơn và thực sự có tác dụng trẻ hóa da trên lâm sàng.
Peel hóa chất nông hay còn được gọi là peel nhẹ được định nghĩa là phương pháp bôi một hoặc nhiều hóa chất lên da nhằm gây bong da. Trong loại peel này mức độ xâm nhập dừng lại ở lớp tế bào hạt thượng bì và lớp bì nhú nông và do đó peel loại này có thể nông trên bề mặt hoặc sâu hơn một ít vào lớp thượng bì. Rõ ràng rằng một số loại peel nông có tác dụng cộng dồn, nghĩa là nhiều lần peel nông có thể cho kết quả tương tự như peel trung bình. Bằng cách tiến hành peel nông nhiều lần có thể tạo ra sự kích thích lớp bì nông để sản sinh collagen mới. Bên cạnh tính an toàn, peel nông còn phù hợp để điều trị da mặt, và vài chất trong số đó còn có thể dùng để peel những vùng khác của cơ thể.
LỊCH SỬ
Khi còn là một sinh viên y khoa, tôi đã đến trường đại học São Paulo ở Ribeirao Preto để làm việc lấy kinh nghiệm trong ngành da liễu với giáo sư Luiz Marino Bechelli và tôi đã nói với ông rằng tôi muốn học “một chuyên ngành mới trong ngành da liễu, thẩm mỹ” và ông đã trả lời rằng “không có gì mới cả. Khi mà Cleopatra tắm với sữa, cô ấy đã tận dụng lợi ích của acid lactic”.Những người Ai Cập cổ đại đã sử dụng dầu động vật, muối, ngọc thạch, và sữa chua để làm đẹp da. Việc sử dụng chất ăn mòn sớm nhất để peel da được mô tả trong y văn của người Ai Cập được viết trên giấy cói Ebers vào năm 1550 sau công nguyên (Fish- er 2010). Khi sử dụng sữa chua để làm căng bóng da, tác dụng này có được là nhờ thành phần lactic acid, đây là một loại alpha hydroxy acid. Sau này người Hy Lạp và Roma đã sử dụng thuốc đắp có chứa mù tạc, sulfur, và hơi ăn mòn của đá vôi. Đá bọt, hương trầm, nhựa cây mật nhi lạp và nhựa thông đã được sử dụng để làm sáng da và loại bỏ tàn nhang, nếp nhăn. Người Thổ Nhĩ Kỳ đã sử dụng lửa làm cháy nhẹ da nhằm gây lột da nhẹ. Phụ nữ Ấn độ đã trộn nước tiểu với đá bọt để bôi lên da. Ở Châu Âu, người Hungary đã truyền lại những công thức làm đẹp đặt biệt qua nhiều thế hệ (Brody 2000). Các bác sĩ da liễu bắt đầu quan tâm đến peel da vào thể kỉ thứ XIX. Vào năm 1874 ở Vienna (thủ đô Austria), bác sĩ da liễu Ferdinand von Hebra đã sử dụng kĩ thuật này để điều trị nám, bệnh Ad- dison và tàn nhang. Vào năm 1882 ở Hamburg, Paul G. Unna đã mô tả tác dụng của salicylic acid, resorcinol, trichloroacetic acid (TCA), và phenol trên da. Những mô tả đầu tiên này sau này cũng được nhiều tác giả mô tả tương tự (Fischer 2010).
Trong thế kỉ XIX, thủ thuật peel đã có nhiều phát triển to lớn với sự đóng góp giá trị của nhiều bác sĩ da liễu như F.C. Combes, Thomas Bak- er, Max Jessner, Sorel Resnik, Harold Brody, Gary Monheit, và R.F. Bloom, và nhiều bác sĩ khác nữa.
Peel retinoic acid đã được bắt đầu sử dụng vào đầu những năm 1990 và được sử dụng rộng rãi đặc biệt là ở Brazil như là một chất peel da chủ yếu. Retinoic acid giúp tân tạo collagen và làm phân tán tế bào sắc tố do đó rất được quan tâm trong điều trị chống lão hóa ánh sáng (Reinoso 1993).
Trong suốt thập niên 1990, có rất nhiều sản phẩm độc quyền và được cấp bằng sáng chế trên thị trường các hóa chất peel da từ các công ty dược lớn nhỏ. Sự đa dạng này gồm có các ester đặc biệt và các dạng phối hợp của AHAs được đặt tên đầy cuốn hút và được đưa ra thị trường không chỉ ở dạng hóa chất peel mà còn ở dạng chống nắng, chất làm trắng mà cho đến ngày nay vẫn được sử dụng (Bro- dy 2000).
Chúng tôi đã công bố bài báo khoa học đầu tiên của người Brazil về glycolic acid ở Brazil vào năm 1996 trong tạp chí the Journal of the Bra- zilian Society of Dermatology. Một nghiên cứu cho kết quả lâm sàng tốt khi sử dụng glycolic acid để cải thiện tình trạng lão hóa da từ quan điểm của bệnh nhân hoặc bác sĩ, với kết quả có sự tăng số lượng collagen type I sau 6 tháng thử nghiệm lâm sàng với glycol- ic acid 10% ở nhà và glycolic acid 70% peel tối thiểu hàng tháng ở bệnh viện (Hofmeister 1996).
Vào cuối thế kỉ XIX, peel flu- or-hydroxy đã được sử dụng. Phương pháp này phối hợp 5-fluorouracil với hoặc glycolic acid hoặc dung dịch Jess- ner để điều trị dày sừng ánh sáng.
Sự phối hợp các loại hóa chất peel với nhau đã trở thành xu hướng đối với peel nông trong những năm gần đây.
NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN
Peel da được xem là một thủ thuật y khoa bằng cách bôi một loại hóa chất lên bề mặt da nhằm kích thích sự tăng sinh và thay thế trong lớp thượng bì và lớp bì.“Peel là một hành động kích thích” (Vingeron JLH, 24th EADV Con- gress, Copenhagen, 2015) Với peel hóa chất, bạn có thể lựa chọn mức độ từ cải tiến cơ bản đến nâng cao.
Phương pháp này là sự trợ giúp không thể thay thế được đối với da lão hóa. Lợi ích khi peel da gồm có:
- Một diện mạo trẻ hóa
- Một nước da sáng, hồng hào
- Giảm các đốm tăng sắc tố
- Giảm nếp nhăn cho đến khi láng mịn
- Tăng độ đàn hồi đến khi da mặt được nâng
Một loại peel lí tưởng là loại peel gây phá hủy tối thiểu nhưng tạo ra được sự tái tạo collagen nhiều nhất có thể.
Một vài tác giả phân biệt giữa peel rất nông (loại bỏ lớp tế bào sừng- độ sâu 0.06 mm) và peel nông (làm bong lớp thượng bì ở lớp tế bào hạt cho đến lớp tế bào đáy- độ sâu 0.45 mm). Độ sâu peel phụ thuộc vào một vài yếu tố như: hóa chất được sử dụng, nồng độ hóa chất, pH của dung dịch, quá trình chuẩn bị da trước khi peel, và thời gian bôi (Fischer 2010).
Peel nông truyền thống có thể làm thay đổi cấu trúc da và giảm sắc tố. Peel nông được sử dụng để làm sáng da, đồng nhất tone màu da, loại bỏ nếp nhăn nhỏ và làm giảm kích thước lỗ chân lông. Phương pháp này có thể được sử dụng độc lập hoặc phối hợp với các loại thủ thuật khác như microdermabrasion (mài da) hoặc la- servi điểm không xâm lấn.
Peel nông với bất kì hóa chất nào cũng có tác dụng kích thích cơ chế tái tạo của các lớp bì sâu. Sự phá hủy lớp bề mặt đưa đến sự kích thích quá trình phân bào ở lớp thượng bì bằng những cơ chế trong quá trình lành vết thương: hóa chất trung gian như cyto- kine và stress proteins (HSP). Ngoài ra peel cũng làm tăng tính thấm của các phân tử khác. Peel nông hầu như có rất ít hoăc hầu như không cần có thời gian hồi phục.
CHỈ ĐỊNH VÀ CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Chỉ định
- Lão hóa da ánh sáng: da thô ráp, tẩm nhuận màu vàng, nếp nhăn nhỏ, dày sừng, và đốm nâu ánh sáng. Rối loạn sắc tố: nám má và tăng sắc tố sau viêm.
- Rối loạn sắc tố: nám má và tăng sắc tố sau viêm.
- Mụn: tổn thương mụn viêm và sẹo nông bề mặt/tăng sắc tố.
- Chống chỉ định
- Đang có thai hoặc cho con bú, đang nhiễm herpes, da nhạy cảm, và những bệnh nhân có mong muốn không đúng với thực tế.
LỰA CHỌN BỆNH NHÂN
Cũng giống như các thủ thuật y khoa khác, việc lựa chọn đúng bệnh nhân là rất quan trọng. Các bác sĩ da liễu cần phải cân nhắc dựa trên màu da, phân loại da, và mức độ lão hóa da do ánh sáng. Nhưng trên hết, họ phải hiểu được những mong muốn của bệnh nhân. Đây chính là chìa khóa của thành công.Mong muốn của bệnh nhân phải đúng với thực tế. Sử dụng acid càng mạnh thì peel càng sâu và kết quả càng tốt và tất nhiên nguy cơ biến chứng càng cao. Nói cách khác, peel càng nông càng an toàn và hiệu quả càng thấp. Và bệnh nhân họ phải nhận thức được những đều này.
Peel nông có thể được thực hiện trên da mặt và một vài chất có thể peel ở những vùng da khác, và có thể peel ở bất kì loại da nào.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét